Πρόσφατα 'Αρθρα

Social Media

Δεν υπάρχουν τελικά δελφίνια στη Βενετία; Υπάρχει όμως το όραμα ενός καλύτερου κόσμου!

Έκανε τον γύρο του κόσμου στις οθόνες μας, μέσα σε αυτές τις δυστοπικές μέρες που ζούμε. Ένα θελκτικό, οραματικό meme, που συγκίνησε τον κόσμο -και εμάς τους ίδιους είναι η αλήθεια- αποδείχθηκε ότι ήταν ευρέως αναληθές, αλλά η ελπίδα για αλλαγή και εξιλέωση είναι όντως αληθινή!

Δεν υπάρχουν δελφίνια στα κανάλια της Βενετίας -ή ακόμη και αν υπήρχαν, δεν έχουμε δει αποδείξεις αυτών στο διαδίκτυο. Και οι κύκνοι, όπως αποδεικνύεται, δεν είναι ιδιαίτερα σπάνιοι στα φωτογενή νερά αυτής της ιστορικής πόλης, παρόλο που μπορεί να εμφανίζονται περισσότερο τώρα, που η εμπορική μετακίνηση των διερχόμενων πλοιαρίων έχει μειωθεί δραματικά.

Είναι αληθές ότι τα κανάλια είναι ασυνήθιστα καθαρά (διαβάζουμε εδώ), χάρη στη σχεδόν καθολική καραντίνα της Ιταλικής κοινωνίας, και οι κάτοικοι της Βενετίας αναφέρουν ψάρια, καβούρια και υδρόβια πτηνά σε αξιοσημείωτα νούμερα -σίγουρα επειδή ήταν ήδη εκεί, αλλά πολύ εύκολα δεν τους έδινε κανείς σημασία.

Οπότε μία από τις πιο ευρέως διαδιδόμενες αισιόδοξες ιστορίες μέσα στην πανδημία του κορονοϊού αποδεικνύεται ότι είναι όχι ακριβώς ψευδής, αλλά μερικώς μυθική, σύμφωνα και με την ανάλυση της συντάκτριας του έγκριτου National Geographic (διάβασε εδώ).

Ήταν, όπως αναφέρει το δημοσίευμα, το αποτέλεσμα ενός μόνο tweet, στημένο από αποσπάσματα αποσυνδεδεμένων στοιχείων, που διαδόθηκαν στον κόσμο με ταχύτητα φωτός και εξαπέλυσαν δεκάδες μη έγκυρα άρθρα. Οι μύθοι, άλλωστε, περιέχουν το δικό τους είδος γνώσης, όπως ένας λαογράφος ή ένας ανθρωπολόγος θα έλεγε, και το φάσμα των γνώσεων πάντα συνίσταται μερικώς και από μύθους…

Τα φανταστικά δελφίνια της Βενετίας έγιναν, για μια στιγμή, η προβολή του εαυτού μας μέσα σε έναν κόσμο πέραν της κρίσης του κορονοϊού – έναν κόσμο που μας δίδαξε κάτι, και τελικά αλλάχθηκε. Κάποιοι από εμάς ίσως θα θέλαμε να φανταστούμε τους εαυτούς μας ως τους επιζώντες στο τέλος μιας ταινίας Αποκάλυψης, να βγαίνουμε έξω για την πρώτη φορά μετά από μήνες και να ανακαλύπτουμε δέντρα να φυτρώνουν σε εγκαταλελειμμένους δρόμους, τα πουλιά και τις μέλισσες να τραγουδούν την μελωδία τους, τα δελφίνια να γλιστράνε στα νερά των καναλιών, το λιοντάρι να ξαπλώνει με το αρνί…

Ήταν ένας τρόπος να φανταστούμε ότι θα μπορούσαμε να έχουμε το επόμενο Green New Deal με τη μία, απλώς με την απενεργοποίηση της οικονομίας ορυκτών καυσίμων (και όχι ολικώς) για λιγότερο από μία εβδομάδα. Για να το θέσω διαφορετικά, ήταν ένα μικροσκοπικό όραμα των social media για τον παράδεισο, η θεολογία για ένα κοσμικό περιβάλλον που έχει σχεδόν παραιτηθεί από τέτοια πρότυπα (ό,τι και αν πιστεύουν οι ακόλουθοι των διάφορων θρησκειών)…

 

Λυπάμαι που τα δελφίνια της Βενετίας δεν υπάρχουν -ωστόσο, και πάλι, όπως με τα ξωτικά και τους δράκους, κανείς δεν μπορεί να το πει με σιγουριά- αλλά το γεγονός ότι θέλαμε τόσο έντονα να είναι αληθινά, είναι το σημαντικό κομμάτι. Αυτή η μικρο-παραδεισιακή εικόνα, και η ελπίδα που αυτή αντιπροσωπεύει, είναι απτές με τον δικό τους τρόπο. Η ελπίδα είναι απαραίτητη!

Ακολουθούν δύσκολοι καιροί με την πανδημία στον Δυτικό κόσμο και ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η οργανωμένη εθνική ηγεσία, για να το θέσω ευγενικά, είναι ένα τεράστιο αστείο, ενώ εμείς βρισκόμαστε ενωπίον της αβύσσου, με τον θάνατο να χαμογελάει στον πυθμένα της…

 

Οι πρώτες μέρες του σχεδόν ολοκληρωτικού εγκλεισμού στις περισσότερες μητροπολιτικές πόλεις φαντάζουν ήδη πολύ μεγάλες και ταυτοχρόνως όχι αρκετές.

Εκεί όπου μένω (σ.σ. ο συντάκτης κατοικεί στην εργατική γειτονιά του Ανατολικού Μπρονξ, μερικά μίλια βορειοανατολικά του Μανχάταν), πάρα πολλοί άνθρωποι ζουν ακόμα στο δρόμο. Το ανώδυνο τραγουδάκι του φορτηγού με τα παγωτά που κυκλοφορεί, συνέχιζε να παίζει όλη μέρα το Σάββατο, πλησιάζοντας και απομακρύνοντας ξανά και ξανά, έως τη στιγμή που όλες οι μη απαραίτητες να μείνουν ανοικτά επιχειρήσεις αναγκάστηκαν να κλείσουν. (Το υπερεκτιμημένο soft-serve παγωτό σε τρελές γεύσεις ίσως να έχει Προυστικές σχέσεις για πολλούς Νεουορκέζους, αλλά δεν είναι συμβατό με την ζωή σε καραντίνα).

Παράλληλα, τα κρούσματα του Covid-19 συνεχίζουν να αυξάνονται: Από το πρωί της Κυριακής, σημειώνονται περισσότερα από 8.000 στην Νέα Υόρκη και 15.000 σε όλο το κράτος. Αυτά τα νούμερα θα είναι ακόμη υψηλότερα μέχρι την ώρα που θα διαβάζετε αυτό το άρθρο.

 

Υπάρχει ασύλληπτο πένθος και τραγωδία μπροστά μας, μαζί με μια οικονομική εξαθλίωση πιθανώς μεγαλύτερη από την οικονομική κρίση του 2008, και ίσως πιο κοντά στο μέγεθος του παγκόσμιου οικονομικού κραχ του 1929 (Τhe Great Depression). Οι Ρεπουμπλικανοί θέλουν να στείλουν τώρα σε όλους μας επιταγές, και αυτή είναι μια πρόταση που ποτέ δεν περίμενα από τον εαυτό μου να γράψει…

Τώρα, ας είμαστε ξεκάθαροι: Το προτείνουν αυτό μόνο ως μια προκάλυψη του αληθινού τους πλάνου, το οποίο είναι ο “εταιρικός σοσιαλισμός” σε τρομακτική, σχεδόν αδιανόητη κλίμακα, με μαζικές απολύσεις για τις αεροπορικές και ξενοδοχειακές εταιρείες, τα εμπορικά κέντρα, τις επιχειρήσεις οινοπνευματώδων ποτών και ένας Θεός ξέρει τι άλλο – ακόμη και για τη Boeing, η οποία ενέδωσε σε τεράστια αποθέματα μετοχών, σκότωσε εκατοντάδες ανθρώπους με ελαττωματικά αεροσκάφη, και τώρα γκρινιάζει ότι δεν μπορεί να συνεχίσει την λειτουργία της αν δεν προσφέρουμε εσύ και εγώ τον οβολό μας για την σώσουμε. Όπως θα έλεγε ο θείος μου Φρεντ, ένας συντηρητικός άντρας από το Δουβλίνο, «fuck that for a game of darts»

 

Εφόσον και όποτε η κοινωνία ή η παγκόσμια οικονομία αναδυθεί από αυτή την κατάσταση, το καλοκαίρι είτε το φθινόπωρο είτε τον επομένο χρόνο -και το πώς θα καταλήξουμε με αυτές τις τακτικές που υιοθετούνται, σε μία πλοκή μιας σαρδονικής μεταμοντέρνας όπερας χωρίς ήρωες- τίποτε δεν θα είναι όπως έχουμε συνηθήσει. Τα οποία για να είμαστε ειλικρινείς, δεν λειτουργούσαν και πολύ καλά, παρά μόνο για τους λίγους εκλεκτούς χοντροκωλάριους στη δική τους απατηλή σφαίρα ματαιοδοξίας… Οπότε δεν υπάρχει ασέβεια στο να φαντάζεσαι έναν κόσμο να μεταμορφώνεται σε καλύτερο, έναν κόσμο που επανασυνδεόμαστε με τους καλύτερους αγγέλους της φύσης, ή με την ίδια τη φύση!

Υπάρχουν σημάδια αυτού, ως πιθανότητα. Αν τα δελφίνια της Βενετίας είναι χιμαιρικά, το καθαρότερο νερό δεν είναι. Το τραγούδι στις Ιταλικές πόλεις (ακόμα και στις Γερμανικές) είναι επίσης αληθινό! Η ποιότητα του αέρα σε πολλά μέρη έχει βελτιωθεί σημαντικά τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Την περασμένη Κυριακή, η New York Times ανέφερε ότι τα δεδομένα από δορυφόρους δείχνουν τεράστιες μειώσεις στη ρύπανση πάνω από μεγάλα αστικά κέντρα, συμπεριλαμβανομένων των Λος Άντζελες, Σιάτλ, Νέα Υόρκη, Σικάγο και Ατλάντα. Ούτε η Νέα Υόρκη ούτε το Λος Άντζελες, για παράδειγμα, είχαν μια ημέρα χαμηλής ποιότητας αέρα εώς τώρα αυτό τον Μάρτιο, και οι καλύτερες μέρες αυτών των πόλεων αυτόν τον μήνα ήταν κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα ατμφοσφαιρικής ρύπανσης. Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στη Νέα Υόρκη έχουν ελαχιστοποιηθεί κατά 50%, αν και η διάσημη κυκλοφορική συμφόρηση των ωρών αιχμής του Λος Άντζελες δεν λέει να εξαφανιστεί.

 

Δεν θα το ξεπεράσουμε όλο αυτό -ως κοινωνίες, ως έθνη, ώς άνθρωποι- χωρίς να ακούμε τα τραγούδια στα μπαλκόνια, να προσέχουμε τις πάπιες και τον καθαρότερο αέρα, χωρίς να αναζητούμε μια συλλογική αίσθηση αλληλεγγύης, και χωρίς να συνειδητοποιήσουμε πώς αυτή η επιβαλλόμενη αναστολή της σύγχρονης ζωής μας θα μας αλλάξει.

Δεν ξέρω για εσάς, αλλά έχω περάσει περισσότερο χρόνο στο τηλέφωνο μιλώντας με φίλους και συγγενείς την τελευταία εβδομάδα απ’ όσο έχω περάσει τα τελευταία δύο χρόνια. Φυσικά και ήθελα να μάθω αν οι άνθρωποι είναι υγιείς και ασφαλείς, αλλά ειλικρινά: αυτά τα τηλεφωνήματα οφείλονταν περισσότερο στο γεγονός ότι ήμουν κολλημένος στο διαμέρισμά μου για μεγάλο χρονικό διάστημα, και ήταν μια προσπάθεια να επιβεβαιώσω στον εαυτό μου την ίδια μου την ανθρωπιά και τη δική μου αίσθηση του ουσιώδους, τώρα που ο φρενήρης ρυθμός της οικονομίας της υπερ-πληροφόρησης έχει μειωθεί δραματικά.

 

Ο Γάλλος φιλόσοφος Ζαν Μποντριγιάρ διασύρθηκε όταν υποστήριξε ότι οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου σε έναν βαθμό εκπροσωπούσαν την κύρηξη πολέμου της Δυτικής κοινωνίας στον εαυτό της και την πραγματοποίηση των αυτοκαταστροφικών της ενστίκτων (The Baudrillardian Symbolic, 9/11, and the War of Good and Evil): “Εκείνοι το έκαναν” γράφει, “αλλά εμείς το ευχηθήκαμε”. Κατανοώ ότι πολλοί το βρίσκουν αυτό προσβλητικό και ψυχρό, αλλά στην πιο σημαντική και αμφίσημη έκφανση της συλλογικής ψυχολογίας, πιστεύω ότι ήταν αληθινό τότε, όπως είναι και τώρα.

Φυσικά η πανδημία του κορονοϊού δεν μπορεί να είναι ηθελημένη πράξη που προκλήθηκε από ανθρώπινη ενέργεια, αλλά θα μπορούσε να είχε προληφθεί ή να μετριαστεί, ενώ έχει επιδεινωθεί χειρότερα, από την συγκεκριμένη δυσλειτουργία της Δυτικής καταναλωτικής κοινωνίας και την καταστροφική κατάσταση της Αμερικανικής Δημοκρατίας.

Δεν είναι ότι θέλαμε να γίνει ό,τι έγινε, δεν εννοώ αυτό. Αλλά θέλαμε να γίνει κάτι. Όλοι καταλάβαμε, συνειδητά ή μη, ότι η ζωή που ζούσαμε, η παγκόσμια οικονομία που δημιουργήσαμε, δεν ήταν βιώσιμη. Πολλοί από εμάς γνώριζαν ή είχαν σκεφτεί ότι θα χρειαζόταν μια κρίση παγκόσμιου επιπέδου πριν μπορέσουμε να την αντιμετωπίσουμε με σοβαρότητα, σε επίπεδο ανθρώπινων συλλογικών αξιών.

Όμως, εδώ είμαστε. Αν τα δελφίνια της Βενετίας δεν είναι αληθινά, τα εφηύραμε για έναν λόγο. Και τα χρειαζόμαστε για να μας δείξουν τον δρόμο…

• Πρωτότυπο κείμενο: Andrew O’Hehir / Executive editor of Salon – Επιμέλεια: Υρώ Κριθαρούλα

Γράψε Σχόλιο

You don't have permission to register